Araştırma yaptırmayı istemek…


Lafı uzatmayayım. Bu yazının sonunda (aşağıda) bir form yer almaktadır.
Bu form etkili ve size katma değer (yarar) sağlayacak iyi bir araştırmaya sahip olabilmeniz için, bu isteğinizi nasıl dile getirmeniz gerektiğine dair size yol gösterecektir. Araştırma talebinde bulunan kişi veya kurum olarak, bu formu doldurmakla araştırma sürecine ait göstermeniz gereken performansın yarısını tamamlamış olacaksınız. Form son derece sade ve doldurulması da kolay gözüküyor. Elbette ki soruların tamamı birer ‘ağır bilye’. Ancak bu sizi korkutmasın. Zira araştırmacılar olarak, işletmenize alacağınız kağıt havlunun seçiminde harcanan zamandan ancak biraz fazlasını istiyor olacağız. Ayrıca araştırmacınızın size bu konuda da büyük bir isteklilikle yardımcı olmak isteyeceğini şimdiden söyleyebilirim.
Bu formu kendiniz doldurabilir ya da profesyomel yardım alabilirsiniz, ancak şunu vurgulamakta yarar var ki ‘dostunuz araştırmacı’ ile yapmanız gereken ilk iş bu olmalıdır. Dostunuz diyorum çünkü araştırmacı (kişi veya kuruluş) araştırma sürecinde ve gelecek dönemde sizin hedeflerinize ulaşmanızda en büyük yardımcınız ve sırdaşınız olacaktır.
Araştırmacı aslında (hadi ortaklık seviyesine çıkartmayalım ancak) sizin en pahalı ve verimli çalışanlarınız arasında yer alacaktır. Bu kişi ya da kuruluş, sizinle çalışacağı dönem boyunca ve tamamıyla sizin geleceğinize ve başarınıza odaklanacaktır ve odaklanmalıdır da.
Bu nedenden dolayı araştırmacı hiçbir zaman masanın karşısında değil, sizin tarafınızda ve yanınızda oturandır. Onunla bildiğiniz her şeyi ve durumu paylaşmalısınız ki o, kaynaklarınızı bilmedikleriniz ve geleceğinizi yapılandırmanız için efektif ve verimli bir şekilde harcayabilsin.

Peki sırası ile neler yapmalısınız?
Etkili ve verimli bir araştırmaya sahip olabilmek için (kafanızda araştırma talebi doğduğu andan itibaren – ki bunu ihtiyaçlar belirleyecektir) yapmanız gerekenleri çok da yalın halde ve maddeler halinde sıralayabiliriz.

Formu doldurun!.. Bu sizin gerçekten araştırma ihtiyacınız hakkında daha kararlı olmanızı sağlayacaktır. Belki de formu doldururken aslında ihtiyacınız olmadığını da anlayabilirsiniz.

Gizlilik anlaşması (nda) imzalayın!.. Formu paylaşmadan önce sizinle çalışmak isteyecek araştırmacı kiş ve kuruluşlar ile bir gizlilik anlaşması yapmanızda yarar var. Zira bu formun paylaşımından itibaren araştırmacıya ticari sır veya iş hedeflerinizi aktarmış olacaksınız. (Yine bu yazının en altında standart bir nda bulacaksınız. Dilediğiniz gibi kullanabilirsiniz.)

Onlara konuyu özetleyen (brief) bilgiler verin!.. Görüştüğünüz araştırmacıların hepsine formu destekleyecek bilgiler verin. Ancak bu aşamada hepsine eşit davranın ve aynı oranda (ve detayda) bilgi verin.

Bırakın çalışsınlar!.. Araştırmacılara sizden aldıkları form ve bilgiler ile sizin için çalışmaları için onlara yeterli bir zaman verin. Bu zaman bir gün dahi olabilir. Bütün gece sabaha kadar çalışmak herhangi bri araştırmacı için yeni bir durum olmayacaktır.

Çözüm önerilerini alın!.. Araştırmacılar çalışmalarının sonucunda size çözüm önerileri ve teklifleri ile geleceklerdir. Bunların yeterli bir zamanda ve yine eşitlik ilkesine bağlı kalarak size sunulmasına olanak sağlayın. Bu çözüm önerilerinde aşağıdaki temel unsurların bulunmasına dikkat edin.
Araştırma problemine yaklaşım
Önerilen çözümün gerekçesi
Metodolojik çerçeve
Kullanılacak yöntem
Kullanılacak enstrümanlar
Sonuçta size ne sunulacağı
Hedeflenen bulgular
Sunum alternatifleri
Size ait olacak veriler
Önerilen takvim ve bütçe
Eğer bu unsurlar yer almıyorsa kabaca bir eleme yapmak yerine bunları talpe ettiğinizi kendilerine aktarın.

Önerileri değerlendirin!.. Size sunulan çözüm önerilerini değerlendirme aşamasında iki unsura dikkat etmeniz gerekmektedir.

Önerinin kendisi;
Önerilen çözüm ile size sunulacak olan bilgiler gerçekten ihtiyaçlarınızı karşılayacak mı?
Takvim ve bütçe ihtiyaçlarınız, kaynaklarınız ve olası kazanımınız ile denklik gösteriyor mu?

Araştırmacı (kişi veya kuruluş);
Araştırmacı ihtiyaçlarınızı karşılayacak yetkinlikte mi? Burada biraz sezgilerinize de güvenmek zorundasınız.
Araştırmacı kişi veya kuruluş mesleki akreditasyona sahip mi? Ulusal ve uluslararası üyelikleri ile araştırmanın etik kodlarını kabul etmiş olduğunu beyan ediyor mu?
Araştırmacının olanakları yeterli mi? Bunun için araştırmacıyı yerinde ziyaret edebilir, olanaklarını izleyebilir, iş ortaklarını ve ekibini tanımak istediğiniz belirtebilirsiniz.

Karar verin ve uygulamaya geçin!.. Seçiminizi yaptıktan sonra çözüm önerilerinin planlanan etkinlik ve verimlilikte gerçekleşebilmesi için harekete geçin. Uygulamayı başlatın.

Takip edin!.. Başlatmış olduğunuz araştırmayı hemen her aşamsında takip etme hakkına sahip olduğunuzu bilmelisiniz.

Bu blogun link bölümünde yere alan AG Research sitesinin /sektör/etik başlığı altında TÜAD ve ESOMAR’ın mesleki kurallarını bulabilirsiniz. Her profesyonel ve bu kurumlara üye araştırmacı, bu etik kodlara bağlı olacak ve sizin haklarınıza saygılı olacaktır. Bu bölümde haklarınızı bulabilirsiniz.
Bu çerçevede aşağıdaki uygulamaları yapmaktan kaçınmayın. Unutmayın ki ilgilenmediğiniz bir çalışmanın sonucunda size sunulacak iş ile yetinmek ve ona güvenmek zorunda kalacaksınız.
Düzenli toplantılar talep edin ve haftalık olarak çalışma hakkında bilgi edinin.
Araştırma ekibini tanıyın. Size asıl hizmeti verenler araştırmayı sahada gerçekleştiren kişilerdir. (Burada ‘saha’ genel anlamda işi yapanlar olarak kullanılmıştır.)
Eğer bir saha çalışması yapılıyor ise, sahaya gidin ve uygulamayı yerinde görün. (Bunun için önceden haber vermek zorunda değilsiniz.)
Eğer niteliksel bir çalışma ise kullanılan metod ve tekniğe uygun olacak şekilde çalışmanın bir bölümüne katılın.
Saha ve analiz aşamasında araştırmacı sizden (niteliksel boyutta kaliteyi ve verimli sonuç elde etmeyi sağlayacak mahiyette) destek istediği halde bu desteği vermekten çekinmeyin.
Yaşanan sorunlar hakkında size bilgi verilmesini sağlayın. Araştırmacının uygulama ile ilgili zorlukları aşacak kabiliyette olduğu bir gerçektir. Ancak içeriği ve sonucu etkileyecek derecede dramatik sorunlar hakkında araştırmacının size bilgi vermesini sağlayacak bir güven ortamı yaratın. Bunun neticesinde araştırmacı ile birlikte sorunları çözmekte istekli davranın.

Araştırma elinizde!.. Unutmayın ki en ‘kötü’ ve ‘pahalı’ araştırma okunmadan rafa kaldırılan araştırmadır, bir liraya malolmuş olsa dahi.
Araştırma sonucunun araştırmacının bizzat kendisi tarafından size sunulmasını isteyin.
Araştırma konusu hakkında ne kadar bilgili olduğunuzu baştan kabul etmiş olsak dahi, araştırma sonuçlarına tam hakim olabilmeniz için; araştırmayı yapan kişinin size ne yaptığını, nasıl yaptığını ve ne bulduğunu anlatması en garantili yönetm olacaktır.
Durum saptayıcı (descriptive) bir çalışma yapmış olsanız dahi, araştırmacının size görüşlerini, önerilerini ve gelecek beklentilerini sunmasına izin verin. Hatta bunu bir zorunluluk olarak baştan araştırmacıya bildirmeniz araştırmacının tasarım aşamasından itibaren araştırma sonucuna odaklanmasına olanak sağlayacaktır.

Gereğini yapın!.. Araştırma sonucunda elde ettiğiniz verilere ‘refleks’ verin.
Önemli ölçüde kaynak ayırdığınız bu çalışmanın sizin bir maliyet girdiniz gibi size yararlı bir çıktı sağlayacak unsur olmasına olanak sağlayın.
Sonuçlarına refleks veremeyeceğiniz bir araştırmayı yaptırmak kimi zaman boşa kaynak sarfiyatı olacaktır. Unutmayın ki araştırma birşey yapmak kadar yapmamak konusunda da sonuç üretebilir.

ARAŞTIRMA TALEP FORMU
(Etkin bir araştırmaya sahip olabilmek için bulunması/paylaşılması gereken bilgiler)
Yazılı talepler başarılı projelerin gerçekleşmesini sağlar. Yazılı talepler araştırma hedefleri ile ilgili yanlış anlamaların önüne geçebilecektir. Bu yazılı talep Araştırmacıdan / Araştırma Kuruluşundan beklentileriniz ve hedefleriniz hakkında net bilgiler içerecektir. Bu yazılı talepteki değişiklikler de karşılıklı ve yazılı olarak bildirilecektir.
Standart bir yazılı talep aşağıdaki başlıklar içermelidir:

1. Temel Bilgiler
Genel olarak kuruluşunuzu tanımlar mısınız?
Bu araştırmayı neden yapmak istiyorsunuz?
Araştırma sonuçları temel olarak hangi aşamada kullanılacak?
(Firmanızın ana iş kolu ve çalışmaları hakkında vereceğiniz bilgiler Araştırmacının / Araştırma Kuruluşunun etkili bir proje geliştirmesine yardımcı olacaktır.)

2. Araştırma Hedefleriniz
Bu çalışma ile öncelikle elde etmeyi hedeflediğiniz bilgiler nelerdir?
(Bilgi ihtiyacınız hakkında mümkün olduğunca net olmaya çalışınız. Çalışma sonucunda elde etmeyi hedeflediğiniz ikincil veya bağlı olarak bilgi talepleriniz varsa lütfen belirtiniz.)

3. Temel Tanımlar
Hedef kitleniz kimlerden oluşmaktadır?
Çalışmanın nerede gerçekleştirilmesini öngörüyorsunuz?
Özellikle talep ettiğiniz sorular nelerdir?
(Cinsiyet, yaş, meslek, tüketim v.b; yerel, bölgesel, ulusal, uluslararası v.b. sınırlamalarınız; örnek sorularınız)

4. Çalışma Takviminiz
Araştırmaya ne zaman başlamayı düşünüyorsunuz?
İş takviminize bağlı kritik tarihler var mı?
Sonuçları ne zaman ve hangi formatta almayı düşünüyorsunuz?
(Reklam kampanyası, fuar katılımı, ürün lansmanı v.b.; ham veri, rapor, sunum v.b.)

5. Yürütme Bilgileri
Araştırmacı / Araştırma Kuruluşu araştırma ile ilgili olarak kiminle irtibata geçecektir?
İletişim sırasında hangi kanalları kullanılmalıdır?
Kilit kontağımıza ulaşamaz ise kiminle irtibat kurmalıdır?
Teklif sunumu için son tarih nedir?
Teklif ile ilgili kararınızı ne kadar sürede vermeyi hedefliyorsunuz?
(Araştırmacının / Araştırma Kuruluşunun isteklerinize uygun hareket edeceğinden emin olabilirsiniz. Bu nedenle takvimden ve iletişim bilgilerinizden emin olmalısınız.)

6. Hizmet Özellikleri
Araştırmacıdan / Araştırma Kuruluşundan ne tür bir raporlama bekliyorsunuz?
Elektronik kopya için hangi formatı tercih edersiniz?
Raporun basılı kopyasını talep ediyor musunuz?
Firmanız çalışanları veya yetkilendirdiği kişiler çalışmaya eşlik edecek mi?
(Veritabanı, CD-ROM, üst yönetim raporu, detaylı rapor, sunum formatı)

7. Diğer Bilgiler
Bilgilendirmek istediğiniz başka konular var mı?
(Sektör bilgisi, ürün/hizmetler, rakipler)

İşbirliğiniz için teşekkür ederim.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: