Tag Archives: odak grup

Odak Grup Çalışması


Nedir? Ne Amaçla Yapılır?
Odak (focus) grup çalışmaları küçük gruplar ile kapalı toplantılar halinde yapılan ve katılımcı kişilerin belirli bir konu hakkında görüşlerinin tesbit edilmesi amacı ile yapılan niteliksel çalışmalardır.
Odak grup çalışmalarında temel amaç kişilerin derin algısında olayların nasıl değerlendirildiğini anlamak ve sosyallik platformunda bu kararın nasıl netleştiğini öğrenmektir.
Herhangi bir konuda hedef kitlenin veya sosyal paydaşların, konu hakkında derin algıdaki görüş, eğilim, tutum ve davranışlarının detaylı olarak analiz edilmesi gerektiği hallerde odak grup görüşmelerinden yararlanılır.

Nasıl yapılır? Neler sunulur?
Odak grup çalışmaları araştırmacının veya araştırmacı adına bir moderatörün küçük gruplar ile ve çeşitli teknikler kullanılarak yaptığı görüşmeler yolu ile yapılır.
Odak grup çalışmaları araştırma problemine ve kullanılacak tekniklere göre ciddi farklılıklar gösteremekle birlikte temelde beş ana etapta gerçekleştirilir.

Metodolojik çalışma
Araştırma problemi formüle edilerek varsa sorgulanacak hipotezler belirlenir.
Araştırma ile elde edilmesi hedeflenen verilere ulaşılmasına olanak sağlayacak metod ve teknikler seçilerek görüşme sırasında kullanılacak araştırma araçları hazırlanır.
Araçlar mini gruplar ile test edilerek işlerlikleri sorgulanır.
Araştırma problemine uygun olacak şekilde sosyal paydaşlar ve hedef kitle belirlenerek temsil etme yeteneğine sahip olacak şekilde grup profilleri belirlenir.

Grup oluşturma
Metodolojik çalışma sırasında belirlenen grup profiline uygun olacak şekilde katılımcıların belirlenmesi için devşirme olarak da tanımlanan ön sorgulama çalışması yapılır.
Grup katılımcılarının daha önce benzer çalışmalarda yer almamış kişilerden oluşması tercih nedenidir.
Kullanılacak metod ve tekniklere aşina olmayan ve grup profiline uygun bireyler ile ön görüşmeler yapılarak gruplar oluşturulur.

Grup görüşmeleri
Grup görüşmeleri genellikle bir moderatör eşliğinde araştırma problemine uygun olacak şekilde tasarlanmış ortamlarda gerçekleştirilir.
Görüşme ortamının katılımcıların konuya odaklanmasına olanak sağlayacak bir atmosfere sahip olması, konudan kopmaya veya yanlış odaklanılmasına neden olacak dış etkilerden soyutlanmış olmasına dikkat edilir.
Görüşme ortamında katılımcıların doğal davranışını etkilemeyecek şekilde gizlenmiş veya açık halde kayıt araçları bulunabilir.
Görüşmelerin kayıt altına alınması veri analizi aşamasında araştırmacının yeniden izleme ve detaylı değerlendirme kabiliyetinin artırılabilmesi açısından kritik önem taşıyacaktır.
Görüşmelerin konusunda uzman moderatörler aracılığı ile yapılması uygun olacaktır.
Moderatörler, araştırma amacına veya aynı araştırma içinde değişen grup profiline bağlı olarak, farklı roller takınarak görüşmelerde yer alabilirler.
Moderatörler, fikirleri araştıran, konu hakkında bilgisiz, zorlayıcı, adil yönetici, yalnızca kayıt tutan, nedenleri sorgulayan gibi roller üstlenebilir.

Veri analizi
Odak grup çalışmaları her aşaması ile kritik çalışmalardır.
Grupların yanlış oluşturulması, konu itibari ile işlerliği olamayacak metod veya tekniklerin seçilmesi, moderatör rol seçimi veya uygulama hataları hatta kayıtçı araçlardaki arızalar, veri analizini imkansız hale getirebilir.
Veri analizi grup görüşmelerinin tam ve eksiksiz deşifresi ve görsellerinin izlenmesi ile başlayacaktır.
Katılımcıların küçük detaylarda gizli ancak kritik önem taşıyan görüş ve davranışları araştırmacı tarafından hassasiyetle analiz edilmeli ve topyekün grup davranışları ile ilişkilendirilerek değerlendirilmelidir.
Katılımcıların görüş ve davranışlarının münferit ve grup kararı ile değişiklik arzeden yönlerinin doğallığı ve gerçek davranış ile mesafesi sezilebilmeli ve bu sezgisel durum nesnel değerlendirme kriterleri ile ele alınmalıdır.

Raporlama ve sunum
Odak grup raporları niteliksel raporlardır. Bu raporlarda sayısal çoklulardan ziyade kişlerin ve grupların derin algıdaki bireysel  tutumları ve grup davranışı olarak nihai kararlarına ait niteliksel yorum ve ifadeler yer alır.
Odak grup çalışmaları neticesinde hazırlanan raporlarda yüzdelik ifadeler yer alamayacağı gibi grup profili dışında kalan kesim (nüfus) hakkında yorumlarda bulunulması da doğru olmayacaktır.
Odak grup görüşmeleri esasen bir görüşme akışı şemasına sahip olmakla birlikte kendiliğinden gelişen durumlar itibari ile bir boyutu ile keşfedici raporlar oluşturulmasını sağlayabilecektir.

Kimler yararlanır? Nasıl yararlanılır?
Odak grup görüşmeleri özellikle araştırma konusu hakkında sosyal kodlara veya konu hakkında “ne” ve “nasıl” sorularının yanıtlarına net olarak hakim olunamadığı hallerde ağırlıklı olarak tercih edilmektedir.
Bu hali ile odak grup çalışmaları ağırlıklı olarak kurumsal iletişim değerlemesi, kurumsal itibar yönetimi, marka iletişimi, reklam, pazarlama iletişimi yönetimi, siyasal tercih değerlendirmeleri ve benzeri konularda kullanılabilecektir.
Odak grup çalışmalarının diğer araştırma tekniklerine göre çeşitli avantajları bulunmaktadır. Bu avantajlar ile araştırma kişi ve kuruma ikame edilemeyecek veriler sunabilmektedir.

Eğer araştırma konusunun hakkında net bir görüşe yoksa,
Sosyal paydaşlar ve hedef kitle seçiminde muğlak bir durum varsa,
Bu kitlelerin araştırma konusuna yaklaşımı, olası algı, tutum ve davranışları hakkında bulanıklık sözkonusu ise,
Araştrıma konusu niceliksel bir araştırmaya ihtiyaç duyduğu halde, bu niceliksel araştırmada katılımcılara yönelik kullanılacak sosyal ve kültürel kod sistemetiği hakkında veri yoksa,
Hedef kitlenin derin algısındaki gelşimeler ve karar alma sürecinin işleyişi biçimi hakkında öngörülerde bulunulamıyorsa

Odak grup çalışmalarından yararlanmak doğru bir tercih olacaktır.