Tag Archives: rap

Keşfetmek için kısa bir yol : RAP


Stuart Sutherland İrrasyonel isimli kitabında; önceki öğelerden, sonrakilerden daha fazla etkilenmeyi “öncelik hatası” (primacy error) olarak tanımlıyor. Bu tesbit, araştırmanın önemli unsurlarından olan önermelerin belirlenmesi aşamasında ne denli dikkatli davranılması gerektiğini çok yalın bir dille ortaya koymaktadır.

Herkesin bildiği üzere, araştırma çalışmalarında yaygın olarak takip edilen bir süreç vardır. Bu süreç araştırma probleminin tesbiti ile başlamaktadır. Daha sonra – yine başlangıç çalışmalarından birisi olarak kabul edilebilecek – önermelerin sıralanması işi yapılmaktadır. Önermeler ise, bizim uygulama safhasında neyi araştıracağımızı, bunu hangi araç ve teknikler ile gerçekleştireceğimizi belirleyecektir. Önermeler aynı zamanda, araştırma kaynaklarının ve sınırlı zamanın akılcı bir biçimde kullanılmasına da olanak sağlayan kabullerdir.

Araştırma sorusunu yanıtlamak amacı ile, bu soruyu oluşturan her türlü olguyu sorgulamamıza olanak sağlayan önermelerin, akılcı bir biçimde kurgulanması ve güçlü soru cümlecikleri olması beklenir. Bu noktada ise, kabaca literatür olarak tanımlayabileceğimiz sözel ve yazılı geçmiş bizim en öncelikli yardımcı aracımız olmaktadır; özetle bizden önce yapılmış olan tüm çalışmalar ve bunlardan üretilmiş olan bilgiler. Yani Sutherland’ın deyimi ile ‘önceki öğeler’.

Araştırmanın başlangıç aşamasında yapılacak bir hatanın, araştırmanın bütününe etki edebileceği açıktır. Önermelerin belirlenmesi – araştırmanın tamamını gerek içeriksel gerekse de teknik olarak etkileyecek olan – araştırmanın kurgulanması aşamasında yapılması muhtemel “öncelik hatası” ise bizim bulmayı hedeflediğimiz verilerden oldukça uzak bir sonuca ulaşmamıza neden olabilir. Hele ki araştırma konumuz hakkında öncel bilgiler yeterli veya yetkin değil ise.

Fırsatlar – yaygın inanışa göre – her ne kadar gözümüzün önünde olarak kabul edilse de, durum her zaman bu kadar basit değildir. Ayrıca fırsatlara ulaşmaya çalışırken, diğer yüzü olan sayın Mr. Hyde – yani tehditler – ile de karşı karşıya kalmak işten bile değildir. Bu nedenle, fırsatlara ulaşırken dikkatli olmak gerektiği açıktır. Günümüz iş dünyasında dikkatli olmak ise ancak araştırma ile mümkündür.

Bu anlattığımız birinci durumda girişimci yapının fırsatları algılamış olduğundan bahsedilmektedir. Diğer yandan, herhangi bir çalışma sırasında, bazı fırsatların var olduğunu dahi bilemeyebiliriz. Elbette yine yukarıdaki anlatımdan hareketle, böyle bir durumda tehditler hakkında da çok fazla bilgimiz olmadığı açıktır. Hatta böylesi bir durumda, elimizdeki verileri rasyonel olmayacak şekilde birleştirerek, bir diğer yaygın hata olan “yanılsamalı korelasyon” (illusory correlation) durumuna düşebiliriz.

Bu noktada – herhangi bir girişimci yapı için – fırsatları yakalamak veya onların farkında olmak için, iki tehditten – öncelik hatası ve yanılsamalı korelasyondan – kurtulmanın gerekliliği ortadadır. Kimi durumlarda girişimci yapının kendi kültürü, iş deneyimleri ama çoğunlukla da şansı bu hatalar ile karşılaşılmasını engelleyebilmektedir. Ancak, sınırlı kaynaklarını akılcı bir yatırımda bulunmak, fırsatları yakalayarak rekabet avantajı elde etmek isteyen bir yapı için bunlar pek de göze alınabilecek hatalar değildir. Çünkü bu hataların yaşanması nın, sonuç olarak, kabul edilmesi veya telafisi güç bir kayıp yaşatması kuvvetle muhtemeldir. Bu tip sonucu kayıp olan girişim örneklerinin sayısı her yıl yüz binlerce olmakla birlikte, hiç biri bir başarı hikayesi olamadan sonlandığı için bunları görmezden geliriz.

Ancak her iki hata durumundan da, araştırma yolu ile kurtulmak için çarelerin üretilmiş olduğunu belirtmekte yarar var. Öncel verilerin veya yanlış ilişkilendirmelerin yaratacağı zararları bertaraf ederek, saklı fırsatların yakalanmasına zemin oluşturacak temel verilerin elde edilmesine olanak sağlayan RAP (Rapid Assessment Process) tekniği ile gerçekleştirilen araştırmalar yapılmaktadır. Günümüzde özellikle, ekonomik, sosyal ve çevresel etkileri olan yatırımlar öncesinde; bölgesel dinamiklerin anlaşılması ve yatırımı destekleyici veya olumsuz etkilerinin azaltılmasını sağlamaya yönelik olarak RAP araştırma sıklıkla kullanılmaktadır.

Rap Araştırma


Nedir? Ne Amaçla Yapılır?
Rap araştırma, araştırma amacı ve hedeflerine bağlı olarak, tüm araştırma metod ve tekniklerinin hibrid olarak kullanıldığı modern, keşfedici, kalitatif bir araştırma türüdür.
Kuruluş tarafından bir veya iki hafta gibi çok kısa sürelerde, bilgiye ihtiyaç duyulduğu hallerde, Rap araştırma bir çözüm olarak kullanılmaktadır.
Rap araştırma, özellikle belirli bir bölge veya fenomen hakkında kurumsal stratejilerin hızla belirlenmesi, eylem planının oluşturulması, risk ve olası etki analizlerinin yapılması amacı ile gerçekleştirilir.
Günümüz sert pazar, rekabet ve bölgesel koşullarında kurumların eylemlerini başarı ve minimum risk ile gerçekleştirebilmeleri için, Rap araştırma etkin bir araştırma çözümü olarak kullanılmaktadır.
Rap araştırma durum saptayıcı değil ancak keşfedici bir araştırma türüdür. Araştırma probleminden emin olunmadığı hallerde Rap araştırma en düşük maliyetli, keşfedici araştırma türü olarak dikkat çekmektedir.

Nasıl yapılır? Neler sunulur?
Rap araştırma araştırmacının, keşfedilmesi hedeflenen veri setinin (problemin) tesbiti ve formüle edilmesinden başlayarak her aşamada, farklı disiplinler ve yerel unsurlar ile birlikte çalışması ile gerçekleştirilir.

Keşfedilecek konunun tesbiti
Araştırmacı talepte bulunan kişi veya kuruluş ile birlikte çalışarak keşfedilmesi istenen konu, araştırma evreni ve genel çerçevenin belirlenmesi için çalışır.
Bu aşama sonucunda ihtiyaç formüle edilerek araştırma konusu Rap çalışmasına uygun hale getirilmiş olur.

Araştırma eylem planının hazırlanması
Araştırma sonucunda hedeflenen verilere ulaşılabilmesi için kullanılabilecek Rap metod ve teknikleri gözden geçirilerek hibrid model oluşturulur.
Aynı zamanda araştırma uygulamasının takvim çalışması ve maliyetlendirmesi de bu aşamada gerçekleştirilir.

Araştırma enstrümanlarının tasarımı
Seçilen metod ve tekniklere göre çalışma sırasında kullanılacak araştırma araçları belirlenerek, uygulamaya hazır hale getirilir.
Yerel unsurların ve paydaşların kod sistemlerine uygun olacak şekilde araçlar biçimsel ve içeriksel olarak son kez tasarlanır.
Araçların işlerlikleri ve veri üretim kapasiteleri test edilerek uygulama aşamasına geçilir.

Katılımlı ve işbirlikli uygulama
Rap araştırmalar araştırma konusunun muhattabı olan kişi ve kuruluşlar ile araştırma sahasının doğal unsuru olan araştırma katılımcılarının desteği ile gerçekleştirilebilecektir.
Araştırmacının kodlarına hakim olduğu veya araştırma konusunun işbirliği gerektirmediği durumlar istisnadır.
Araştırmacı kurumiçi/kurumdışı paydaşlar ve yerel unsurlar ile ilişkiye geçerek genişletilmiş araştırma ekibini oluşturur.
Uygulama planlaması yapılarak ekibin saha organizasyonu gerçekleştirilir.
Araştırmacı tüm uygulama aşamasında çalışmanın içinde olur ve veri toplanmasına bizzat katılır veya gözlemcilik yapar.

Veri analizi
Rap araştırmanın en hassas kısmı verilerin analiz edilmesi aşamasıdır.
Veri, araştırmacının planlama aşamasında hazırladığı analiz modellerinin içinde yer alan setlere aktarılarak değerlendirmeye alınır.
Analiz, araştırılan konunun keşfinin gerçekleştirilmesi, verinin bilgiye çevrilerek, ana araştırma probleminin tahlili çerçevesinde ele alınır.

Raporlama ve sunum
Rap raporları kalitatif (niteliksel) raporlardır.
Konu hakkında araştırma kanalı ile veya daha çok tali kanallardan elde edilebilecek sayısal verilerin analizleri araştırmanın kantitatif (niceliksel) sayılmasına neden olmayacaktır.
Ancak Rap raporu sayısal verilere çok yer vermemiş olsa dahi, araştırma konusu hakkında sağlıklı, güvenilir ve net bulgular içerecek şekilde hazırlanır.

Kimler yararlanır? Nasıl yararlanılır?
Rap araştırmalar hemen her sektör tarafından kullanılabilmektedir. Ancak dünyadaki uygulamalarında Rap araştırmanın daha çok enerji, sanayi, tarım, perakende, alışveriş, eğlence, sağlık ve turizm gibi sektörler tarafından kullanılmaktadır. Ayrıca Rap araştırma sosyal ve siyasal konularda veri ihtiyacı duyan kişi ve kuruluşlar tarafından da kullanılmaktadır.
Özellikle belirli bir bölgeyi ve bu bölgenin sosyal ve ekonomik yaşam koşullarını etkileyeceği düşünülen projelerin gerçekleştirilmesinden önce Rap araştırma sıklıkla kullanılan bir araştırma türüdür.
Rap araştırma, yararlanan kişi veya kuruma diğer araştırma modellerine oranlanla bazı avantajlar sunmaktadır.
Eğer araştırma konusunun keşfedilmesi gerekiyorsa,
Konunun keşfedilmesi için hangi kaynaktan veri toplanması gerektiği bilinmiyorsa,
Konu ile ilgili sorular daha çok “nasıl” ve “ne” ile başlıyorsa,
Konu hakkında detaylı ve çok yönlü bir bakış açısına ihtiyaç duyuluyorsa,
Konu hakkında veriye çok kısa sürede ihtiyaç duyuluyorsa ve
Geniş kapsamlı bir keşfedici araştırmaya ayrılacak kadar bol kaynak bulunmuyorsa
Rap araştırma etkili ve ideal bir çözüm olarak kullanılabilir.